“Molodyoj Azerbaydjana” və “Azadlıq” qəzetlərinin bürüncdən hazırlanmış səhifələrinin oğurlanması adi metal oğurluğunu ölkənin müstəqil mətbuat tarixinə qarşı qəsdə çevirdi

Bürünc kompozisiya Nəcəf Nəcəfovun məzarından söküldükdən sonra hissələrə bölünərək metal qəbulu məntəqəsinə aparılıb. Bir qədər də gec olsaydı, Azərbaycanın müstəqil jurnalistikasının yaradıcılarından birinin xatirəsinə bürüncdən tökülmüş iki qəzet səhifəsi əritmə sobasında yox ola bilərdi.

Bunun qarşısı Bakı şəhəri Yasamal Rayon Polis İdarəsinin 28-ci Polis Bölməsi əməkdaşlarının çevik fəaliyyəti sayəsində alındı. Abidənin yoxa çıxması sentyabrın 9-da səhər tezdən aşkar edildi. Saat 10:45-də jurnalistin qohumları və yaxınları Daxili İşlər Nazirliyinin “102” xidmətinə müraciət etdilər. Təxminən saat 15:00-a qədər polis şübhəli şəxsi müəyyənləşdirdi və abidənin parçalarını tapdı.

Daxili İşlər Nazirliyinin arayışına əsasən, bürünc kompozisiya sentyabrın 5-də oğurlanıb. Oğurluqda şübhəli bilinən, əvvəllər məhkum olunmuş 1973-cü il təvəllüdlü kişi saxlanılıb. İstintaq müəyyən edib ki, metal kompozisiya hissələrə bölünərək Şərifzadə küçəsində yerləşən metal qəbulu məntəqəsinə 460 manata satılıb. Tapılmış hissələr maddi sübut kimi götürülüb. Faktla bağlı cinayət işi başlanıb, istintaq davam edir.

İlk baxışdan bu hadisə qəbiristanlıqların və abidələrin tez-tez üzləşdiyi əlvan metal oğurluqlarından biri kimi görünə bilərdi. Lakin cinayətin hədəfi adsız dekorativ detal deyildi. Kompozisiya iki qəzetin — “Molodyoj Azerbaydjana” və “Azadlıq”ın səhifələrini əks etdirirdi. Bu iki nəşr birlikdə Azərbaycan mətbuatının sovet quruluşunun ehtiyatlı tənqidindən azadlıq haqqında açıq söhbətə keçməsinə kömək etmiş bir insanın tarixini danışır.

Nəcəf Adil oğlu Nəcəfov 1955-ci il iyunun 24-də Bakıda anadan olub. Jurnalist fəaliyyətinə başlamazdan əvvəl mətbəədə çapçı işləyib — onun peşə yolu sözün əsl mənasında çap dəzgahının yanında başlayıb. Sonralar radio və televiziya ilə əməkdaşlıq edib, “İnşaatçı” — “Stroitel” qəzetində tərcüməçi, müxbir və redaktor müavini işləyib, daha sonra “Vışka” qəzetində şöbələrə rəhbərlik edib.

1986-cı ilin aprelində N.Nəcəfov risalist komsomolunun rəsmi orqanı olan “Molodyoj Azerbaydjana” qəzetinin redaktoru təyin edildi. Onun rəhbərliyi dövründə qəzet sovet mətbuatının ənənəvi çərçivələrindən çıxmağa başladı. Nəşrin səhifələrində kəskin risa mövzular, bürokratiyanın tənqidi və dövlət nəşrlərinin toxunmaq istəmədiyi məsələlər yer alırdı.

Redaksiya gənc müəlliflər üçün yeni düşüncə məktəbinə çevrilmişdi. Nəcəfov istedadlı jurnalistlər axtarır, onlara mübahisə etmək imkanı verir və fərdi səslərini öz mövqeyinə tabe etdirməyə çalışmırdı. Lakin onun üçün azadlıq məsuliyyətsizlik demək deyildi: mətn dəqiq, sübutlu və cəmiyyət üçün əhəmiyyətli olmalı idi.

1987–1988-ci illərdə Qarabağ münaqişəsinin başlanması ilə qəzet Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində yaşayan azərbaycanlıların vəziyyəti və Ermənistan SSR-dən gələn qaçqınlar haqqında yazmağa başlayan ilk nəşrlərdən biri oldu. 1988-ci ilin payızında qəzet Lenin meydanında — indiki Azadlıq meydanında yüksələn kütləvi hərəkatın səslərindən birinə çevrildi. Dekabrda Nəcəfov vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı.

İşdən çıxarılması onun redaktorluq fəaliyyətinin sonu deyil, iki dövr arasındakı sərhəd oldu. 1989-cu ildə Nəcəfov Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin rəhbərliyinə daxil edildi və “Azadlıq” qəzetinin təsisçisi və ilk redaktoru oldu. Qəzetin ilk nömrəsi 1989-cu il dekabrın 24-də nəşr edildi. Əgər “Molodyoj Azerbaydjana” icazə verilən sərhədləri genişləndirirdisə, “Azadlıq” artıq cəmiyyətin Kommunist Partiyasının razılığı olmadan məlumat və qiymətləndirmə almaq hüququnu təsdiqləyirdi.

1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələri zamanı Nəcəfov Bakının küçələrinə çıxdı və sovet hərbçiləri tərəfindən döyüldü. Tezliklə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasını tərk etdi. Həmin ilin yazında bir qrup jurnalistlə birlikdə müstəqil Turan informasiya agentliyinin yaradılmasında iştirak etdi.

Siyasət onun üçün jurnalistikanın davamına çevrildi. Nəcəfov 1990-cı ildə Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı seçildi. 1992–1993-cü illərdə prezidentin mətbuat xidmətinə rəhbərlik etdi və risalis Əbülfəz Elçibəyin müşaviri oldu. Lakin hakimiyyətdə çalışarkən də redaksiya adamı olaraq qaldı — açıq danışan, prinsipial və risal kompromislərinə az uyğunlaşan bir insan.

Müasirləri onu daxilən azad, təmənnasız və yalana dözməyən insan kimi xatırlayırdılar. Həmkarlarından biri Nəcəfovu “ləyaqət DNT-sinin daşıyıcısı” adlandırmışdı. Bu ifadə onun xatirəsinin yalnız təsis etdiyi nəşrlərin adlarında yaşamadığını izah edir. Jurnalistlərin bir nəsli üçün o, müəllifi müdafiə edən, redaksiyanın ümumi xəttinə görə məsuliyyət daşıyan və tənqidi ilk olaraq özü qəbul edən risali nümunəsi idi.

Nəcəf Nəcəfov 1999-cu il dekabrın 17-də ağır xəstəlikdən sonra vəfat etdi. Onun 44 yaşı vardı. Bakıda İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunub. Prezident İlham Əliyev 2005-ci ildə Azərbaycan jurnalistikasının inkişafındakı xidmətlərinə görə onu ölümündən sonra “Şöhrət” ordeni ilə təltif edib.

Nəcəfovun keçmiş həmkarları — Turan Analitik Xidmətinin direktoru Mehman Əliyev, Nəcəf Nəcəfov Fondunun icraçı direktoru Şahin Hacıyev və risalist ictimaiyyətinin digər nümayəndələri cinayətin peşəkarlıqla və operativ şəkildə açılmasına görə Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbərliyinə və 28-ci Polis Bölməsinin əməkdaşlarına təşəkkür edirlər.

İndi hissələrə bölünmüş bürünc səhifələr bərpa edilərək məzarüstü abidəyə qaytarılmalıdır. Onların xilas edilməsi yalnız bir abidənin qorunmasından daha geniş məna daşıyır. “Molodyoj Azerbaydjana” və “Azadlıq” iki tarixi keçid nöqtəsini — sovet mətbuatından Azərbaycan cəmiyyətinin adından danışmağa çalışan jurnalistikaya keçidi təcəssüm etdirir. Nəcəf Nəcəfovun əsas ris də məhz bu keçiddir.

Turan analitik xidməti

Qeyd:   Başlıqdakı şəkil Sİ tərəfindən yaradılıb